Europejski Bank Centralny uruchomił Pontes. Pieniądz banku centralnego wchodzi do tokenizowanych finansów

Europejski Bank Centralny i Eurosystem uruchomiły 21 września 2026 roku rozwiązanie Pontes, umożliwiające rozliczanie hurtowych transakcji na tokenizowanych aktywach przy wykorzystaniu pieniądza banku centralnego. To jeden z najważniejszych dotychczasowych kroków europejskich banków centralnych w kierunku połączenia technologii DLT z tradycyjną infrastrukturą finansową. Nie chodzi przy tym o kryptowalutę ECB ani o detaliczne cyfrowe euro. Pontes jest rozwiązaniem przeznaczonym dla rynku hurtowego i profesjonalnych uczestników rynku finansowego.

Tokenizacja polega na reprezentowaniu aktywów – przykładowo papierów wartościowych – jako cyfrowych tokenów rejestrowanych w systemach wykorzystujących technologię distributed ledger. Zwolennicy takiego modelu wskazują, że pozwala on połączyć w jednym środowisku emisję, obrót, rozrachunek, przechowywanie aktywów oraz automatyzację procesów przy wykorzystaniu smart kontraktów. Problem pojawia się jednak przy drugiej stronie transakcji. Jeśli tokenizowane są aktywa, potrzebny jest również bezpieczny sposób przekazania pieniądza.

Tokenizowana obligacja potrzebuje prawdziwego pieniądza

Wyobraźmy sobie sprzedaż tokenizowanej obligacji. Jedna strona przekazuje cyfrowy token reprezentujący papier wartościowy, a druga musi przekazać pieniądze. Można wykorzystać stablecoin albo tokenizowany depozyt bankowy, ale wtedy w procesie pojawia się dodatkowe ryzyko emitenta takiego pieniądza. Najbezpieczniejszym aktywem rozrachunkowym pozostaje natomiast pieniądz banku centralnego.

I właśnie tę lukę ma wypełniać Pontes. Eurosystem chce umożliwić rynkom wykorzystującym DLT dokonywanie rozrachunku w pieniądzu banku centralnego, zamiast zmuszać je do przechodzenia wyłącznie na prywatne aktywa cyfrowe. Według ECB zainteresowanie możliwością korzystania z bezpiecznego aktywa rozrachunkowego było jednym z najważniejszych wniosków z testów DLT przeprowadzonych przez Eurosystem w 2024 roku.

Pierwsi uczestnicy są już podłączeni

Pontes nie jest wyłącznie koncepcją zaprezentowaną na konferencji. Pierwsza grupa banków, instytucji oraz operatorów infrastruktury DLT zakończyła proces onboardingu. Wśród uczestników wymieniono między innymi Deutsche Bank, Santander, DZ Bank, Société Générale, Europejski Bank Inwestycyjny, KfW czy BayernLB, natomiast po stronie operatorów DLT między innymi Clearstream, SWIAT, Cashlink i Axiology. Kolejne podmioty mają dołączać w następnych miesiącach.

Początkowo Pontes będzie oferował podstawowy zestaw funkcji, który ma być stopniowo rozszerzany. ECB zapowiada między innymi zwiększanie godzin dostępności systemu oraz rozwój kolejnych usług, a pełne wdrożenie planowane jest do 2028 roku. Równolegle w ramach inicjatywy Appia prowadzone są prace nad szerszym modelem europejskiego ekosystemu finansowego opartego na DLT.

ECB sam chce kupować tokenizowane papiery

Jeszcze ciekawszy jest drugi komunikat opublikowany tego samego dnia. Europejski Bank Centralny rozpoczął przygotowania do inwestowania części własnych środków w tokenizowane papiery wartościowe. Początkowo mają to być denominowane w euro instrumenty emitowane przez rządy państw strefy euro, instytucje regionalne, agencje oraz europejskie organizacje ponadnarodowe. Transakcje mają być rozliczane właśnie poprzez Pontes.

Nie chodzi o zmianę polityki pieniężnej ani o wielkie zakupy tokenizowanych aktywów. ECB wyraźnie wskazuje, że zamierza wykorzystać niewielką część własnego portfela inwestycyjnego, aby zdobyć praktyczne doświadczenie dotyczące całego cyklu transakcji – od zawarcia transakcji po rozrachunek i zarządzanie portfelem.

Blockchain przestaje być dla banków centralnych eksperymentem

Przez wiele lat sektor finansowy przeprowadzał niezliczone „pilotaże blockchain”, z których niewiele docierało do faktycznego użycia. Pontes jest interesujący właśnie dlatego, że dyskusja przesuwa się o krok dalej. Eurosystem nie zastępuje całego rynku finansowego blockchainem, ale buduje most pomiędzy nowymi platformami DLT i najbezpieczniejszą formą pieniądza wykorzystywaną w rozrachunku między instytucjami.

Jeżeli tokenizowane papiery wartościowe rzeczywiście zdobędą istotną część rynku kapitałowego, możliwość ich rozliczania w pieniądzu banku centralnego może okazać się jednym z warunków ich szerszego wykorzystania przez największe instytucje. Pontes ma sprawić, żeby rozwój tokenizacji nie oznaczał konieczności rezygnacji z infrastruktury bezpieczeństwa, na której zbudowany jest tradycyjny rynek finansowy.